“Chuẩn hóa” vùng trồng, tự tin vươn ra biển lớn 

Nhờ sự tiếp sức của các cơ quan chức năng, nông dân tại nhiều hợp tác xã (HTX) trồng sầu riêng ở TP Cần Thơ đã chủ động ký kết hợp đồng xuất khẩu theo đơn đặt hàng với doanh nghiệp. Chuỗi liên kết này không chỉ giúp nhà vườn đảm bảo đầu ra, bán được giá tốt, mà còn tạo điểm tựa để bà con tự tin đầu tư canh tác bài bản.

HTX Tân Thuận Nhất giới thiệu sầu riêng tại Ngày hội sầu riêng xã Trường Thành năm 2026.

Hiệu quả liên kết

Ông Võ Phước Tự, Giám đốc HTX Tân Trung Thành ở xã Trường Thành, cho biết: “HTX có 74 thành viên, với 73,5ha sầu riêng Ri 6 và Monthong. Được sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng thành phố, nông dân trong HTX đã xây dựng mã số vùng trồng, áp dụng sản xuất VietGAP đảm bảo chất lượng, an toàn và ký kết với Công ty Chánh Thu đưa sản phẩm đi xuất khẩu, với giá cao so với giá thương lái thu mua. Tới đây, HTX tiếp tục tăng cường kết nối với doanh nghiệp và nhiều hộ dân mở rộng vùng trồng phục vụ xuất khẩu”.

Thời gian qua, HTX Tân Thuận Nhất ở xã Trường Thành cũng liên kết với doanh nghiệp để ổn định đầu ra và nâng cao giá trị sản phẩm. Ông Nguyễn Minh Dũng, Giám đốc HTX Tân Thuận Nhất, cho biết: “Sầu riêng của nhiều nông dân tại HTX được doanh nghiệp bao tiêu với giá cao hơn từ 2.000-5.000 đồng/kg so với bên ngoài. Nhờ có đầu ra ổn định, nông dân an tâm sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP và mạnh dạn đẩy mạnh cơ giới hóa, áp dụng tiến bộ kỹ thuật để giảm chi phí, nâng cao chất lượng sản phẩm. HTX có 21 thành viên, diện tích sầu riêng hơn 39,5ha, trong đó 80% diện tích có hệ thống tưới phun nước tự động”. Cũng theo ông Dũng, HTX sẽ tăng cường liên kết với nhiều hộ dân để mở rộng vùng trồng sầu riêng đạt chuẩn VietGAP, có mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu, với sản lượng dự kiến lên đến 800-900 tấn. 

Tích cực hỗ trợ nông dân

Xã Trường Thành là địa phương trồng sầu riêng đứng đầu TP Cần Thơ, với khoảng 2.300ha, trong đó có 1.600ha sầu riêng đang cho trái và có gần 400ha đăng ký mã số vùng trồng. Theo bà Trần Thị Thiên Thư, Bí thư Đảng ủy xã Trường Thành, để sầu riêng phát triển bền vững, ổn định đầu ra, Đảng ủy, UBND xã tập trung hỗ trợ nông dân đẩy mạnh liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm, đặc biệt là ký kết với doanh nghiệp xuất khẩu. Hướng tới, địa phương ký kết thêm hợp đồng tiêu thụ với doanh nghiệp, hướng dẫn nông dân đăng ký mã số vùng trồng, ghi chép nhật ký sản xuất, sản xuất đạt các tiêu chuẩn, yêu cầu xuất khẩu. Không chỉ bán sản phẩm dạng trái tươi, xã còn định hướng nông dân các giải pháp nâng cao chuỗi giá trị, điển hình như gắn kết với các công ty du lịch để làm điểm du lịch sinh thái miệt vườn, tạo thêm nguồn thu nhập bền vững cho nhà vườn.

Ngành hàng sầu riêng nước ta đang đối mặt với thách thức lớn trước sự gia tăng về diện tích, sản lượng cũng như áp lực cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia Đông Nam Á. Trong bối cảnh đó, thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn thực phẩm. Theo GS.TS Trần Văn Hâu, nguyên giảng viên cao cấp Đại học Cần Thơ, trước làn sóng mở rộng quy mô canh tác sầu riêng tại Cần Thơ, toàn quốc và cả các nước trong khu vực, nâng cao chất lượng và đảm bảo an toàn sản phẩm đã trở thành điều kiện tiên quyết để sầu riêng Việt Nam giữ vững thị phần tại các thị trường lớn. Ngành chức năng cần đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền để nâng cao nhận thức và hành động của người dân, doanh nghiệp và các bên có liên quan tăng cường liên kết chuỗi, khắc phục tình trạng sản xuất manh mún, nhỏ lẻ. Kịp thời hướng dẫn bà con áp dụng các quy trình kỹ thuật canh tác tiên tiến, chấm dứt tình trạng lạm dụng phân lân và kali liều cao trong xử lý ra hoa nhằm khắc phục tình trạng sầu riêng bị nhiễm các kim loại nặng, như Cadimi. Mặt khác, phát huy lợi thế chủ động nguồn nước quanh năm tại nhiều địa phương vùng ĐBSCL để sản xuất sầu riêng cho trái rải vụ, nghịch vụ nhằm bán được giá cao.

Nhiều năm qua, Công ty Cổ phần Tập đoàn Xuất nhập khẩu Trái cây Chánh Thu đã chủ động liên kết với nông dân tại nhiều HTX ở TP Cần Thơ và các tỉnh ĐBSCL để xây dựng vùng nguyên liệu trái cây xuất khẩu, đặc biệt là sầu riêng. Theo bà Võ Nguyễn Phúc Hạnh, Trưởng Bộ phận Vùng trồng của công ty, mô hình liên kết xây dựng vùng nguyên liệu sầu riêng xuất khẩu tại xã Trường Thành được triển khai từ năm 2019. Đến nay, doanh nghiệp không chỉ mở rộng diện tích tại Trường Thành mà còn lan tỏa sang các xã Trường Long, Phong Điền, An Lạc Thôn… Dự kiến trong vụ sầu riêng năm 2026 tại Cần Thơ, sản lượng thu mua của công ty sẽ đạt khoảng 4.000 tấn. Nhằm khơi thông rào cản và tiếp cận các thị trường khó tính, Chánh Thu đặc biệt chú trọng phối hợp với địa phương hỗ trợ nhà vườn xây dựng mã số vùng trồng; thiết lập hồ sơ, hướng dẫn kỹ thuật canh tác, quản lý dịch hại và lấy mẫu kiểm nghiệm sản phẩm một cách nghiêm ngặt trước mỗi mùa thu hoạch.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, hiện thành phố có hơn 14.480ha sầu riêng, trong đó 8.635ha đã cho trái, với sản lượng khoảng 105.000 tấn/năm. Cần Thơ đã có hơn 127 mã số vùng trồng sầu riêng phục vụ xuất khẩu, với diện tích hơn 2.700ha.

Bài, ảnh: KHÁNH TRUNG